Blog

 

با هنر فیروزه کوبی بیشتر آشنا شویم.!!

هرجهان گردی  که به شهرهای ایران که از جمله اصفهان و مشهد سفر می‌کند، جذب به هنر فیروزه کوبی می شود. این هنر از چیزی تقریبا۶۰ سال پیش آغاز گردید . آن زمان فردی به نام (یوسف حکمیان) در مشهد مقدس شروع به انجام دادن فیروزه کوبی کرد و مدتی بعد از آن به شهرو کشور های دیگری مثل اصفهان.. برده شد. این هنر شامل آثاری است که جزو صنایع دستی قرار می گیرند. فیروزه کوبی شامل ساخت بدنه و نشاندن فیروزه، پرداخت کار و زدن پلی استر است که آن را در ظروف متفاوتی از جمله ظروف پذیرایی نظیر میوه خوری، شکلات خوری و …دیده می شود. البته به غیر از ظروف، این هنر زیبا و ارزشمند در زیورآلات مختلفی نیز به چشم می خورد. با الی گشت همراه باشید تا با چگونگی ساخت این هنر زیبا آشنا شوید.

 

برای ساخت بدنه ظروف یا شئ مورد نظر از فلزاتی مانند مس، برنج، نقره و … استفاده می شود که البته عمده کارهایی که امروز مشاهده می کنید مس و یا برنج هستند. ظرف یا شئ زیر بناء تحت نظر استادی که اصطلاحا به او خم کار می گویند،صورت می گیرد. در این مرحله یکی از نکته های مهم این است که ضخامت زیرساخت در تمام قسمت ها یکی باشد. این قطر و ضخامت بسته به نوع زیر بناء معمولا بین ۰.۳ سانتی متر تا ۱.۵ سانتی متر می رسد. مرحله دیگری که در این قسمت مورد بحث می باشد به نکر کاری معروف شده است. در این مرحله بخش هایی که قرار است فیروزه کوبی شود،‌ با زاویه ۹۰ درجه حدود ۲ تا ۳ میلیمتر پایین می رود. نکر کاری به منظور بالا بردن افزایش استکحام و مقاومت شئ انجام می شود. فیروزه هایی که در این هنر باستانی استفاده می شود قالبا ازغار ها و معادن های فیروزه نیشابور انجام می گردد. قیمت فیروزه ها بر اساس رنگ، اندازه و .. محاسبه میشود که ابتدا کمی دارای ناخالصی و خاک و املاه هستند که باید قبل از شروع به کار آن ها را شست.

در حال قرار دادن فیروزه

در مرحله بعد لاک را که لایه لایه است می کوبند و بعد از آن ماده ای پودر مانند به رنگی بین قهوه ای و طلایی به دست می آید. قبل از این که پودر را مخلوط کنیم با چند عدد فیروز کوبی نیشابور شما رو متعجب کنم پودر آماده شده را سپس با کالیفن مخلوط می کنند. نسبت هایی که میان کالیفن و لاک است را استادکاران به خوبی یا آن اشنا هستندد، زیرا اگر این نسبت جابجا شود، مشکلاتی از قبیل بروز حباب های ریز روی کار به وجود می آید. برای نشاندن لاک روی اشیاء یا ظروف ، ابتدا آن را حرارت می دهند و بعد از آن ترکیب لاک و کالفین را در محل مورد نظر ریخته و تا مدتی که ذوب شود حرارت میدهیم . با استمرار و تکرار این عمل، لایه مورد نظر آماده فیروزه کوبی می گردد. در این مرحله نیز استادکاران بسیار دقت عمل به خرج می دهند زیرا اگر کمی حرارت زیاد از حد شود لاک خاصیت چسبندگی خود را از دست خواهد داد.

 

گذاشتن فیروزه روی زیرساخت

همانطور که بیان کردیم ، سنگ های فیروزه قبل از انجام کار باید شسته شوند. برای یک فیروزه کوبی کار بلد و خوب، سپس فیروزه ها لانه بندی شده و بر اساس اینکه برای چه ظرف یا بدنه ای قرار است انجام گیرند، درشتی و کوچکی آن ها انتخاب می گردد. قالبا برای نشاندن سنگ ها ابتدا فیروزه ها را در پایین و بالای آن‌ها قرار داده و قسمت های میانی بعدا درست می شوند. نشاندن فیروزه ها کار بسیار دقتی است که به مهارت خاصی نیاز است. برای نمونه وقتی فیروزه ها با فاصله کمتری ازهم فاصله می گیرند، بعد از اتمام کار، ظرف مورد نظر بسیار زیباتر و چشمگیرتر خواهد بود. برای چسبیدن فیروزه به ظروف اول آن را به مقدار کم.حرارت می دهند تا مخلوط لاک و کالفین کمی نرم شود و سپس فیروزه ها را به آن می کوبند.

زمانی که فاصله ای میان سنگ ها وجود دارد حرارت را کمی افزایش می دهند تا بعد از ریختن پودر لاک بیشتر، سنگ‌های کوچک تر و ریزتری را (معمولا با دست) در مکان های خالی می گذارند  استاد .فیروزه کوبی معمولا با دست سطح فیروزه ها را بالا می دهد تا آن ها کاملا به زیرساخت مورد نظر بچسبند.

 

عکسی زبیا فیروز کوبی استاد...

پرداخت کار

مرحله بعد هنر فیروزه کوبی پرداخت و ساییدن سنگ ها است. این عمل توسط یک صفحه ساب یا سمباده صورت می گیرد. دلیل انجام این کار این است که فیروزه ها باید سطح همسانی و یکدستی داشته باشند که هم ظاهر آن زیبا باشد و هم از کنده شدن فیروزه های روی ظروف پیش گیری شود. وقتی استادی در حال تمیز کاری فیروزه ها می باشد، بسیار باید دقت عمل به خرج دهد زیرا سابیدن زیاد آن ممکن است منجر به خرابی و گود شدن فیروزه از بدنه شود. خب حالا بهترین کشکول های فیروز کوبی استاد برند .ادامه بدید : مواردی پیش می آید که حتی بعد از پایان یافتن تمام این کارها، فیروزه ای از ظرف جدا می شود. در این مواقع برای قسمت مورد نظر باید ترمیمی توسط به کارگیری مجدد پودر لاک و فیروزه کوبی صورت گیرد. در انتهای این مراحت یک سمباده نرم تر برای یک دست و صیقلی شدن کار، استفاده می شود.

 

زدن پلی استر

آخرین مرحله از هنر فیروزه کوبی را می توان زدن پلی استر نامید که به عنوان پوششی برای حفاظت از فیروزه ها به کار می‌رود. البته افراد در این مرحله سلیقه های مختلفی دارند. معمولا برخی فیروزه کوب ها را بدون پلی استر و برخی دیگر با زدن آن می‌پسندند. پلی استر یک نوع شفافیت به کار می بخشد که دلیل دو دستگی سلیقه ها نیز شاید همان باشد. به هر حال اگر شخصی نخواهد به کارش پلی استر زده شود، می توان گفت که مرحله پرداخت کار آخرین مرحله فیروزه کوبی است.

کاربرد این هنر همانطور که گفته شد می تواند کاربردی و تزیینی باشد. شما می توانید زیورآلات، ظروف، تابلوها و … را ببینید که در آن هنر فیروزه کوبی به کار رفته است. حتی بر روی خوش نویسی های متفاوت نیز این هنر جای گرفته است. اساتید زیادی بر این هنر تسلط دارند که از جمله آن ها می توان یوسف حکمیان (می توان گفت آغاز کننده این هنر)، حاج داداش،سلیمان صدیق پور، محسن قربانی، روبن یروشالمی و الیاهو را نام برد.

 

پست های اخیر

0 نظر

  • تاکنون سوالی روی این محصول پرسیده نشده است

نظر خود را ارسال کنید


ورود به حساب