Blog

 

لاک تراشی یا به گویش محلی مازنی چوتراشی به معنی تراش چوب درختان است. این هنر بیشتر در نقاط شمالی کشور ایران به خصوص استان مازندران که در قدیم با نام تاپورستان / تبرستان رواج یاد میشده است، که در حدود قرن هفتم و بعد از حمله مغول از رونق و رواج آن کاسته شده است.

از جمله مشاغل مازنی ها میتوان به حصیربافی، ماهیگیری، نمدمالی، ماهیگیری و مهمتر از همه کشاورزی در مناطق جلگه ای این استان اشاره داشت.

هنر لاک تراشی با عناوین همچون چوتاشی / کچه تاشی نیز شناخته می شود. چوتاش که از ترکیب دو واژه چو به معنای چوب و تاش که همان گویش و مخفف کلمه تراشیدن است تشکیل شده است.

 

 

میتوان به نوعی لاک تراشی را همان خراطی دانست که مهارتی ویژه در سابیدن و تراش دادن چوب در آن به کار می رود.

در حال حاضر انگشت شمار افرادی را میتوان در شهر نور در استان مازندران پیدا کرد که با این صنعت و هنر دیرینه آشنا بوده و مشغول به فعالیت در این هنر باشند.

محصولات ساخته شده در هنر لاک تراشی بیشتر ظروف و احجام چوبی سنتی است که با استفاده از چوب های جنگلی به خصوص چوب درختان پهن برگ (که به دلیل نرمی و طراوات بیشتر چوب به خاطر شکل پذیری راحت تر آن مورد استفاده قرار می گیرند) و حک نقوش الهام گرفته از طبیعت و یا نقش اساطیر بوده است.

از ریشه یا چوب درختان محلی برای تراش و ساخت محصولات چوبی استفاده میشده است که ویژگی شاخص آنها را میتوان به سبکی و مقاومت بیشتر آنها در برابر سرما و گرما بیان کرد که این یعنی به راحتی ترک برنمی دارند و حساسیت کمتری نیز نسبت به ضربه دارند.

از اسامی قدیمی محصولات این صنعت میتوان به قند چوله، ملاقه، کتراچ، لاک، جوله کلز، کوچِلِر، آب گردان و ... اشاره کرد.

 

چوتاش

 

معروف ترین محصول این لاک تراشی را میتوان لاک که ظرفی بزرگ چوبی که بیشتر به عنوان مخزن و یا برای سابیدن کشک و درست کردن خمیر نان مورد استفاده قرار می گیرد دانست که طبع در هر موضوع ابعاد و شکل آن تغییر میکرده است.

ابزارهای مورد استفاده برای ساخت را میتوان به چند بخش تقسیم کرد:

  • ابزار مربوط به برش
  • ابزار مربوط به تراش – خراش
  • ابزار کوبشی (کوبیدن)
  • ابزار سوراخ کردن

که در اکثر موارد ابزاری که  مورد استفاده قرار می گرفته از اشیاء اطراف و محیط پیرامونی آنها بوده است.

ابزار حرفه ای تری نیز به مرور زمان و با پیشرفت مورد استفاده قرار گرفته که به عنوان مثال میتوان از تیشه – مغار – تبر – متکل – رخ گیر – رند ه – دله گیر – چوب سا – درفش یا دروش – چلی – نقش گر – کتنا اشاره کرد.

 

ابزار لاک تراشی

 

یکی از جالب ترین مراحلی که در ساخت ظروف لاکی میتوان اشاره کرد بحث جوشاندن ظرف در دیگی پر از شیر است که باعث ایجاد استحکام و پر شدن منافذ چوب میشود تا قوام بیشتری پیدا کند و همچنین در برابر آفات مقاوم تر شود، البته قبل از جوشاندن ظرف در دیگ با مخلوطی از ماست و خاک ذغال آن آمیخته تا یک طیف رنگی سیاه و قرمز را به چوب بدهند. البته در هر منطقه بسته به روش کاری خود شیوه ترکیب و آماده سازی ظروف لاکی متفاوت می باشد.
این کار باعث میشود تا رنگ چوب نیز مقداری تغییر کند و به سمت رنگ قرمز مایل شود که جلوه ای خاص و متفاوت را به چوب می بخشد.

منبع : فروشگاه هنر دست ساز

پست های اخیر

0 نظر

  • تاکنون سوالی روی این محصول پرسیده نشده است

نظر خود را ارسال کنید


ورود به حساب