Blog

 

 

استان ایلام با مساحت 19086 کیلومتر مربع که در غرب دامنه زاگرس در ناحیه ای کوهستانی و نیمه گرم قرار گرفته است.

مرکز این استان شهر ایلام است.

وبه دلیل واقع شدن در این منطقه کوهستانی از جاذبه های طبیعی و فراوانی برخوردار است.

دست بافت ها وعمده صنایع دستی که در این استان رایج است را می‌توان

بافت انواع قالی و قالیچه، جاجیم و گلیم، انواع پارچه های دستی نخی طلاکوب ابریشمی ساخت انواع ظروف از جمله سفال و کار با چوب اشاره کرد.

 

ذوق و خلاقیت  هر دیار از سنن و سبقه تاریخی و محیط زیست مردمان آن شکل می گیرد که الهام بخش طراوت و زیبایی محیط زیست ساکنان آن سامان است این هنر حتی بر روی خوراک و پوشاک تا زمزمه لالایی مادران برای کودکان در آغوش گرفته نیز صدایی دلنشین بوده که از دیرباز برای آنان نشان هویتشان است یکی از این هنرها که در این دوران به اوج خود رسیده است هنر بافندگی است.

 



گلیم بافی

فرش های دستباف این استان قدمتی ۵۰۰ ساله دارند و یکی از منابع اشتغال زایی این استان محسوب می‌شود تولید سالانه بیش از پنج هزار متر مربع فرش و گلیم نقش برجسته در ۶۰ کارگاه بخشی از تولیدات محصولات هنری این استان است.

مشخصات فرش دستباف ایلام

فرش دستباف ایلامی جز فرش های ریز بافت کشور است که از بافت محکم و کیفیتی بالا برخوردار است.

فرش های با بافت ریز به عنوان دو خفتی معروف اند، بیشتر مختص این استان است اما در برخی استان‌های دیگر به صورت چهار خفتی نیز بافته می شود. به خاطر بافت ریز بافندگان ایلامی این بافندگان به تند باف معروف شده اند.

نقوش فرش های دستباف ایلام

در تاریخ نه چندان دور طرح و نقشه فرش های دستباف ایلامی برگرفته از طبیعت و آداب و رسوم محلی بوده و به صورت ذهنی انجام میشد که یکی از اصلی ترین طرح های فرش دستبافت ایران همان فرش ترنج است که با دایره و بیضی ایجاد شده و به قالی و فرش ها نمایی زیبا و دلنشین می داد.

شامل نقشه های هخامنشی، شکارگاه، ترنج و... می باشد که بیشتر بر گرفته از فرش های دستباف تبریز، اصفهان، قم و کاشان است .

 

 در حال حاضر بیش از ۴۰۰۰ بافنده در این استان به بافندگی و به صورت خاص بافت زیراندازهایی از جمله فرش – گلیم – قالی و ... مشغول هستند و که حدود 1.7%  فرش دستباف کشور متعلق به این استان است.

جنس نخ این فرش ها معمولاً از ابریشم یا پشم است و چله کشی آن با کتان انجام می شود در بافت فرش به ویژه گلیم های امروزی از گره ترکی استفاده می شود که رج شمار این قالی ها از ۴۵ تا ۶۵ است و بعد از گلیم بافی ساده پود آن با نخ پنبه‌ای گذاشته می شود و سپس یک پود نازک و محکم درهر وجه از بین چله رد می شود که در نهایت اضافات هر پود را با قیچی جدا میکنند.

 

ویژگی های فرش دستبافت ایلامی

تار و پود (نخ) فرش دستبافت ایلامی در درجه اول از پنبه و بعد از پشم می‌باشد، که باعث ایجاد کیفیت بالایی در قوام و استحکام آن است.

معمولا برای رنگ زمینه در فرش ها از رنگ لاکی استفاده می شود، در رنگرزی این فرش ها بیشتر از رنگ های سنتی استفاده می شود اما استفاده از رنگ‌های شیمیایی هم امروزه رایج شده است که به ماندگاری رنگ و رنگ پذیری و عدم پس دادن رنگ تاثیر بیشتری دارد.

طرح های سواردار، گل قطاری، آینه ای، گوشخواره ای به عنوان طرحی برای فرش های کوچ نشینان مورد استفاده قرار می گیرد که بر گرفته از آداب و رسوم شان است.

میتوان گفت گلیم نقش برجسته امروزه یکی از اصلی ترین صنایع دستی استان ایلام است که تلفیقی از گلیم ساده و گره قالی در متن آن است، و از نظر اصالت و تولید به عنوان شاخص ترین صنعت دست بافت و بومی این استان شناخته می شود.

نحوه بافت

امروزی نوع گره در قالی منطقه ایلام ترکی بافت بوده و تعداد قالی ها از ۴۵ تا ۶۵ رج استفاده می شود.

روش بافت قالی به این صورت است که بعد از گلیم بافی ساده قالی با نخ پنبه‌ای پود گذاری شده و بعد از پود گذاری در هر رج برای مقاومت بیشتر یک پود از میان چله عبور داده می شود.

 

 

انواع نقشه های قالی

1- نقشه حوضی :

از مرسوم ترین نقش فرش های قالی کردی است که در ایلام نقشه حوضی یا ترنج نام دارد.

2- نقش گل هشت پر:

 این نگاره قدیمی نیز نقش متداول داشته و در قالی های عشایری و پراکندگی آن از دیگر نگاره های مشترک آنهاست.

3- نقش خراسانی

۴- نقش بوته سه گل

۵- نقش گل شطرنجی:

این سبک بافت به سه زیر دسته تقسیم می شود: شهری – ساده – پله ایپ

 

 مهارت بافنده، رنگ الیاف، سلیقه بافنده، جنسیت الیاف و میزان فرسودگی قالی یکی از چندین مواردی است که در تغییر کیفیت بافت مجددا قالی کردی تاثیر بسزایی دارد.

جاجیم فرشی است دستبافت که در هر دو روی آن تارها آشکار است.

 



احرام بافی

پشم حاصل از دامپروری باعث رونق گرفتن دست بافت های سنتی از جمله احرام بافی بوده که میتوان به محصولاتی نظیر سجاده که برای ادای فریضه نماز کاربرد دارد اشاره کرد که از تکنیک آن برای تهیه سایر محصولات مثل کیف زنانه نیز استفاده می شود.

بافت سیاه چادر

سیاه چادر در اصطلاح محلی  دوار نامیده می شود. توسط عشایر و  با استفاده از موی بز بافته می‌شود ویژگی‌ خاص سیاه چادر به دلیل استفاده از موی بز است که برخلاف بقیه مواد در گرما منقبض وسرما  منبسط می شود و این یعنی یک عایق عالی که در تابستان منافذ سیاه چادر باز شده و هوای داخل سیاه چادر خنک می شود و برعکس در زمستان منافذ سیاه چادر بسته شده تا از ورود سرما جلوگیری کند.

پایپوش سنتی یا گیوه بافی

ابزار ساخت گیوه بسیار ابتدایی و ساده است قسمت‌های تحتانی آن معمولا لاستیک پیش ساخته می باشد که در قطعات و اندازه های مختلف موجود است بافت گیوه به وسیله یک درخشش که اغلب از جنس آن فولاد می باشد استفاده می شود قسمت های اولیه آن یعنی مرحله مو نهادن یا کرسی نشاندن است مرحله بعد در چین است که توسط یک قطعه چوب باریک و ظریف به اندازه شماره تقریبی گیوه انجام میشود

نمد مالی

نمد مالی یکی از فعالیت‌های فصلی است که در این استان اغلب در تابستان و در اواخر بهار تولید می‌شود بیشتر از عشایر این استان کوچ رو هستند، روند تولید شامل بهم پیچیدن الیاف طی مراحل حلاجی پشم و لوله کردن و کوبیدن آن است که در نهایت به تولید نمد زیرانداز، کلاه نمدی و پالتو نمدی کپنک خواهد شد.

حصیر بافی

حصیر بافت ای یا بافت بوریا یکی از قدیمی ترین صنایع دستی و هنری است که می‌توان از آن نام برد ابزار مورد استفاده در حصیر بافی بسیار محدود بوده و استعداد استعداد ابزار ساده و ابتدایی نظیر داست انواع کارت سوهان در قیچی سوزن  استفاده می کند

معرق چوب

شیوه کار معرق سازان به این ترتیب است که ابتدا طرح مورد نظرشان را که از خطوط اسلیمی و ختایی یا یا دیگر نگاره های ایرانی و حتی طرحها و نقوش و گوناگون است با دقت و به وسیله اره مویی به بریدن کلیه خطوط طرح و هنگامیکه زمینه کار به صورت تابلو یا سطحی که جای نقوش در آن خالی است درآمد تخته سلاح را از آن جدا ساخته و مجدداً از چوب هایی که هر یک دارای رنگ ویژه‌ای پریده و در جای خود قرار می‌دهند و با چسب به متن می چسبانند

پیکر تراشی

پیکرتراشی پیدایش و آغازی دارد که دنباله آن از صنعت و هنر کوزه گری و سفال سازی میباشد که آریایی های ایرانی از زمان بسیار دور با آن آشنایی داشتند

پیکرتراشی عبارت است از ساخت احجام با استفاده از مواد اولیه طبیعی مثل چوب سنگ که در استان ایلام هنرمندانی رشته بیشتر به ساخت احجام چوبی مورد استفاده می کنند

خراطی

معمولا چوب هایی که در خراطی استفاده می شوند شامل چوب گردو، نارون، توسکا، زبان گنجشک، چنار می باشد هنر خراطی یعنی تراش و شکل دادن به چوب در اثر حرکت دورانی دستگاه خراطی.

در گذشته دستگاه خراطی مجتمع با چند ابزار دستی بود که از چوب ساخته و پرداخته شده است در حال حاضر این دستگاه علاوه بر تغییر شکل ظاهری اش از دو بازوی فلزی ساخته شده است که با قرار گرفتن و محکم شدن حجم چوبی و با چرخش چوب حول محور و با استفاده از میله های فلزی به نام مغار که هرکدام در ایجاد فرورفتگی یا خراشیدگی باعث ایجاد شکلی خاص می شوند.

سفالگری

از مشهور ترین سفالینه ها می توان به کوزه و پیاله سفالی اشاره کرد که قبل از مواد شیشه سفالینه ها رایج ترین معروفات بشر بودند مرغوب ترین خاک در صنعت سفالگری نیز خاک رس می باشد که به دلیل وجود مقادیر بالای آهن در آن رنگ سرخ دارد

این هنر دستی با دو روش دست و چرخ سفالگری به ساخت سفالینه ها می پردازد.

طراحی سنتی

طراحی سنتی از رشته های پایه صنایع دستی است که در آن طراح بایستی علاوه بر شناخت نقوش اسلامی ایرانی از عهده طراحی و ترسیم نقوش ختایی و اسلیمی نقوش هندسی ساده نقوش جانوری انتزاعی و اجزای گیاهی و جانوری موجود در نقش گل مرغ براید در مجموع بایستی گفت که طراحی سنتی در تمام صنایع دستی کاربرد و جوهر های همه هنرهای صناعی است.

پست های اخیر

0 نظر

  • تاکنون سوالی روی این محصول پرسیده نشده است

نظر خود را ارسال کنید


ورود به حساب